Cousas de aquí e da acola
Para min, a campaña oceanográfica IMAGE está cargada de sucesos memorables.
Esta vai ser, probablemente, a miña última grande campaña oceánica. Xa queda lonxe a Galicia X, aquel tórrido verán de 1989, na ría de Arousa (Galicia). Despois de case 40 anos dedicado á Oceanografía, con 25 campañas ás costas, e de pasar case 2 anos de vida a bordo dun barco, a última fronteira era navegar os mares nórdicos ata as portas do océano Ártico, ingresar na “Orde do Nariz Azul” e tocar o lendario estreito de Fram. IMAGE estáme brindando a oportunidade de alcanzar esa meta.
Con Javier Arístegui, colega e amigo por máis de 30 anos, estudamos como os procesos oceanográficos modulan a bomba biolóxica de carbono, un dos responsables do almacenamento de carbono antropoxénico no océano. Este obxectivo levounos a estudar os filamentos do afloramento de Galicia, Marrocos e Cabo Verde, a oligotrofia extrema do mar Mediterráneo, o corredor de remuíños de Canarias, ou o océano Atlántico desde Namibia ata Canarias. Concibimos o proxecto IMAGE para experimentar a crueza e a grandeza dos mares nórdicos. A pregunta científica tiñámola clara: como afecta o desxeo á dinámica a pequena escala (1–10 km) no mar de Groenlandia e cal é o seu efecto sobre la bomba biolóxica de carbono.
Nesta campaña estreamos o B/O Odón de Buen, nova xoia da coroa da oceanografía española. Teño que confesar que subín a bordo con certa preocupación ao non coñecer o barco, pero atopeime cunha tripulación moi profesional, sempre disposta a axudar, facendo que o noso traballo resulte moi doado. Un elemento esencial para que a vida a bordo sexa agradable é a cociña, e a do B/O Odón de Buen produce pratos saborosos, variados e moi abundantes. O persoal da Unidade de Tecnoloxía Mariña (UTM) do CSIC está a facer unha contribución esencial ao desenvolvemento da campaña, axudando en todas as manobras e mantendo os equipos listos para somerxelos na auga. E que dicir dos científicos a bordo, unha amálgama de 27 persoas que cobren un amplo rango de idades, formacións académicas dispares e múltiples orixes: a maior representación corresponde á Universidade das Palmas de Gran Canaria, a través dos grupos de Oceanografía Biolóxica e Oceanografía Física; o CSIC, representado polo Instituto de Investigacións Mariñas, o Instituto Andaluz de Ciencias da Terra, o Instituto de Ciencias do Mar e os centros oceanográficos da Coruña e Málaga do IEO; a Universidade de Lisboa (Portugal); a Universidade Técnica de Dinamarca (DTU); o Alfred Wegener Institute (Alemaña); o GEOMAR (Alemaña); e a Shanghai Ocean University (China). Participan moitos colegas cos que compartín moitas horas no mar e outros cos que coincido por primeira vez. A bordo pode escoitarse falar en castelán, galego, catalán, éuscaro, alemán e finlandés... pero, sobre todo, inglés, a lingua franca que todos falamos no barco.
O Odón de Buen ten capacidades técnicas indubidables e unha habitabilidade excelente, pero os laboratorios son pequenos e con facilidades limitadas para o número de científicos que pode admitir a bordo. Parece que no deseño se primou o confort, que é importante, sobre os espazos de traballo, que son tamén importantes. Esta campaña estándonos servindo para comprobar de primeira man que unha distribución máis eficiente do espazo tería evitado a necesidade de usar contedores laboratorio en cuberta, cando menos en condicións polares.
A campaña IMAGE tamén nos brindou a posibilidade de avistar icebergs e a fauna da zona, incluíndo fulmares, cachalotes, baleas minke... pero sobre todo permitiunos observar un feito único nunha contorna excepcional: o eclipse solar total do 12 de agosto desde os 71º N, a bordo do B/O Odón de Buen. O máximo do eclipse foi ás 17:35 GMT e durou pouco máis de 2 minutos. Aínda que estaba nubrado, iso non impediu gozar desa grandiosa experiencia visual.
Comments